naar homepage

       Hettinga Stichting

 
stichting
fietsroutes
  Balk
  Blauwhuis
  Bolsward
  De Eese-Steggerda
  Franeker
  Heeg
  Langweer
  Marssum
  Sneek
  Workum
  Woudsend
 

Fietstocht Blauwhuis 2007.

Inleiding:

In het gebied rond Blauwhuis zijn veel bewoners na de Reformatie katholiek gebleven, men bezocht voortaan in het geheim de mis in schuilkerkjes, bijv. in de Tempel vlakbij de Oudegaster Brekken, in de Sensmeer of in het Blauwe Huis, op de plaats vanaf 1971 het Teatskehús staat. Het dorp Blauwhuis, tot 1949 een buurtschap onder Westhem, (op 19-10-1949 heeft de gemeenteraad van Wymbritseradeel besloten van Blauwhuis een apart dorp te maken) heeft slechts één kerk met begraafplaats, de katholieke St. Vituskerk. De kerk (architect Petrus/Pierre Johannes Hendricus Cuijpers) is van 1869, de begraafplaats aan de Vitusdijk is van 1870. Blauwhuis had een centrumfunctie: er werden veel katholieken uit de verre omgeving begraven. Op de begraafplaats bevindt zich de oudste volledige calvariegroep van Friesland, de rijke boerenfamilies hebben voor opvallende grafmonumenten gezorgd, zo ook de Hettinga’s die hier naar de kerk gingen en na hun overlijden ter ruste gelegd werden op de katholieke begraafplaats van Blauwhuis.
Terugkomend na onderstaande fietstocht kan een wandeling over deze begraafplaats een goede afsluiting van de fietstocht zijn, heel veel in onderstaand overzicht vermelde personen zijn hier begraven.
De preekstoel van de St. Vituskerk in Blauwhuis is een schenking van Grietje, Klaas, Sikke en Trijntje Jacobs Hettinga.
Vóór 1870 werden de katholieke bewoners van deze streek begraven op een niet-katholieke begraafplaats, voorzien van een schepje gewijde aarde in de kist.

Blauwhuis

We beginnen deze fietstocht bij de richtingwijzer tussen café de Freonskip en het Teatskehûs en volgen de richting Westhem/ Oudega/ IJlst.

Blauwhuis Dykslan 8:

Blauwhuis Op de plaats waar de familie Landskroon een winkel had was vroeger de groentewinkel van Klaas Sikkes Hettinga (1885-1960) en zijn echtgenote Geertruida Sjoerds IJntema (1895-1961) die daarvoor boer waren op de Kat te Westhem, iets voorbij de T-sprong Westhem-Oudega-Abbega aan de rechterkant.

Westhem De Kat 1:

Westhem

Deze boerderij aan de linkerkant van de weg werd door Mebius Hendriks Bonekamp (1859-1926) en zijn echtgenote Josephina Maria Meintes Witteveen (1860-1930) vanaf hun huwelijk in 1887 bewoond, ze huurden de boerderij van de familie Rengers. Mebius Bonekamp was een zoon van Hendrik Hendriks Bonekamp en Grietje Klazes Hettinga. In 1927 werd de boerderij gekocht en van 1930 tot 1940 boerden de drie broers hier, Hendrik, Johannes en Tjebbe. Toen Hendrik in 1940 overleed ging Tjebbe (gehuwd met Anna Langhout) verder tot 1958. Hierna kwam zijn oomzegger Mebius Bonekamp (gehuwd met Tine Hijlkema) op deze boerderij, nu woont hun zoon Hendrik (gehuwd met Anny Brouwer) er. De familie Bonekamp woont hier dus al 120 jaar! Tot 1949 was het adres: Westhem 36.

Westhem

Westhem

Links van de weg vlak voor het aan de Hemdijk gelegen terpdorp Westhem en ongeveer twee km na Blauwhuis zien we de mooi gelegen, onlangs gerestaureerde Bartholomeus kerk uit de dertiende eeuw van Westhem, omgeven door knotwilgen en een kronkelende stroom, de Sylroede. Hier bevindt zich ook het kerkhof waar een kruisje op de grafzerk ons eraan herinnert dat hier vroeger katholieke families werden begraven, er zijn bijv. nog grafstenen te zien van de familie Minnema, Tekstra en Walta. De klokken van de kerk zijn van 1353 en 1639. De kerk behoort aan de Stichting Alde Fryske Tsjerken en valt samen met de naastliggende boerderij onder beschermd dorpsgezicht. Voor wandelaars is er nog een oud kerkpad van Westhem (Feytebuorren) naar Abbega.

Westhem De Kat 27+29:

Westhem
Het laatste huis vóór de Kat 18 was vanaf 1969 het huis “Huize het Woord” van Jürgen Hillner, de vertaler van de gedichten van Gerard Reve in het Duits. Op een gevelsteen staat: Ao Di 1969 IN HET WOORD. Jürgen Hillner woonde later in Ter Apel.

Westhem De Kat 18:

Westhem
Iets voorbij Westhem richting Oudega bij een scherpe bocht naar links in de weg, iets voor de brug, zien we rechts de boerderij van Lieuwe Landman (1914-2006) gehuwd met Gatske Galama. Lieuwe, zoon van Jan Tjittes Landman en Catharina Monica Douwes Hettinga woonde er sinds 1923. De boerderij heeft/had een mooi uilebord met daarop de tekst: 1868 Sathe Katzijl.

Jan Tjittes Landman (1877-1964) en Catharina Monica Douwes Hettinga (1882-1961) kwamen in 1923 op deze boerderij, daarvoor woonden ze op wat nu de Westerskatting 8 is. Tot 1949 was het adres van deze boerderij Westhem 2, vanaf 1 november 1949 werd het Westhem 6. Op deze boerderij woonde eerder o.a. Gerrit Pieters Miedema (1843-1915) met zijn echtgenotes Tjitje Jacobs Mulder (1848-1885) en Wietsche Johannes Huitema (1865-1946). De eerste weg rechts na de brug gaat naar de recreatieboerderij “de Pôle”, de geboorteplaats van de dichter/schilder Gerben Rijpma.

Westhem De Kat 35 - De Vitushoeve.

Vitushoeve

Bij de afslag van de Kat naar de Westerskatting zie je in de richting Abbega na 100 meter aan de linkerkant de boerderij van de Witteveens. Op deze boerderij, de Vitushoeve, woonde Harmen Cornelis Witteveen (1854-1900) met zijn vrouw Trijntje Jans Hettinga (1862-1942). De boerderij werd gehuurd van de St. Vitusparochie in Blauwhuis. Eén van de zonen was de bekende architect Arjen Harmens Witteveen (1894-1952) gehuwd met Johanna Ida Hettinga (1902-1993). Nu woont hier Arjen Witteveen als opvolger van zijn ouders Harmen Witteveen en Minke Brandsma. Hiervoor boerden hier Harmen zijn ouders Jan Harmens Witteveen (1888-1969) en Sibbeltje Asma (1886-1968) De boerderij viel vroeger onder Oudega huisnummer 2, op 1 november 1949 werd het Westhem 2. Op 12-04-1956 verhuisden Jan en Sibbeltje naar Woudsend.

Westhem De Kat.

Westhem

Aan de andere kant van de weg ligt de boerderij “Yme State”, hier boerde Klaas Sikkes Hettinga (1885-1960) en zijn echtgenote Geertruida Sjoerds IJntema (1895-1961), maar als zoveel boeren in de crisistijd zat het hun niet mee. Ze zijn later een groentehandel in Blauwhuis begonnen, Westhem nr. 57, vanaf 01-11-1919 Blauwhuis nr. 18. Deze boerenbehuizinge met schuur, hieminge en wagenhuis cum annexis aan den Hemdijk nabij de Oudegasterschatting onder Oudega, groot 28 are, werd op 26-07-1921 -Klaas zijn trouwdatum was 15-10-1921- door de te Oudega wonende veehouder Sijbren Bontes IJntema in opdracht van Klaas Sikkes Hettinga op een veiling te Sneek gekocht van de koopman Nolke Thomas Bergstra uit Oudega.
Het huidige adres van de groentewinkel is Dykslan 8.

We gaan terug richting Oudega.

Oudega Westerskatting 8.

Westersketting

Nu boert hier Sicco en Anneke Hylkema-Folkertsma, daarvoor (van 1963 tot 1995) Sicco zijn ouders Douwe Hylkema en Sjieuke Theodora Brandsma als opvolgers van Sjieuke haar ouders Sikke Mebius Brandsma (1901-1985) en Hedwig Harmens IJdema (1905-1984) die er van 1934 tot 1963 boerden. Van 11-05-1923 tot mei 1933 woonden Mebius Assuerus Brandsma (1867-1950) en Sjieuke Sikkes Minnema (1867-1935) op deze boerderij, adres indertijd Oudega 9, ze kwamen van It Heidenskip en verhuisden in mei 1933 naar Oudega 8a en in mei 1939 verhuisde Mebius naar Westhem 68, het Theresiahuis te Blauwhuis dat op 01-11-1949 een ander adres kreeg: Blauwhuis 27.
Vanaf ongeveer 1908 tot 1923 woonden hier Jan Tjittes Landman en Catharina Douwes Hettinga. In dat jaar verhuisden ze naar Westhem De Kat 18. Bijna al hun kinderen werden op de Westerskatting geboren.
Sijbren IJpes IJdema (1841-1917) gehuwd met Cornelia Klazes Witteveen (1846-1909) was de eigenaar van deze boerderij van indertijd ruim 30 ha groot. Eén van de mooiste grafmonumenten op de begraafplaats van Blauwhuis is van dit kinderloze echtpaar.

Uit o.a. een testament van Sijbren IJpes IJdema te Sneek d.d. 30-03-1910:

Ik legateer mijne Sate en Landen cum annexis onder Oudega, groot ongeveer 53 maal 36 ¾ are, in huur bij Jan Tjittes Landman, aan mijne nicht Sjoeke Sikkes Minnema, gehuwd met Mebius Brandsma, landbouwer in het Heidenschap onder Workum etc………..onder de last tot uitkering van fl. 10.000,00 aan het RK Kerkbestuur van Blauwhuis en fl. 6.000.00 aan dat van Witmarsum om daarvoor diverse Heilige Diensten te celebreren.

De boerderij van toen heeft plaatsgemaakt voor een meer hedendaagse boerderij, inclusief de inmiddels verschenen melkrobot.

Oudegaasterbrekken:

We gaan verder richting Oudega, waar we eventueel deze fietsroute kunnen verlaten en verder gaan met de eerder verschenen Hettinga route rond Heeg.

We nemen nu echter over het spoor de eerste weg rechts, een fietspad dat een aantal jaren geleden langs de Oudegaasterbrekken is aangelegd en dat Oudega met Nijhuizum verbindt. Al redelijk snel komen we bij een molen aan dit water, Doris Mooltsje genoemd. Een mooie plaats om even te stoppen en de molen te bekijken. Enige informatie over deze molen:

De molen werd omstreeks 1790 gebouwd aan de noordkant van de Oudegaaster Brekken en had als taak de achterliggende polder te bemalen. De molen dankt zijn naam aan molenaar Doris Hoekstra, die in 1908 eigenaar werd van de molen. Doris Hoekstra was op 25-03-1870 geboren als zoon van Meije Lieuwes Hoekstra en Sjuttje Teijes Brattinga en in 1898 gehuwd met Nieske Deelsma. Hij verdronk op 31-08-1926 in een nabijgelegen sloot.
Oudegaasterbrekken

Omstreeks 1934 werd de molen gedeeltelijk gesloopt, daarbij werd de onderbouw op de hoogte van de bintbalken afgezaagd. Het restant bleef dienst doen als huisvesting voor een gemaal. Een dieselmotor en later een elektromotor zorgden voor de bemaling van de polder. In het kader van de ruilverkaveling in 1992, zouden de laatste restanten van het eens zo trotse Mooltsje gesloopt worden.
Simon Jellema, molenaar van houtzaagmolen De Rat in IJlst, trok aan de bel en maakte de Vereniging van Dorpsbelangen in Oudega enthousiast voor een restauratie van 'hun' Mooltsje. De stichting Doris Mooltsje was een feit en vanaf 1992 werd een begin gemaakt met de restauratie die al met al toch nog zo’n 400.000 gulden kostte. Zes jaar later, op 13 juni 1998 draaide de molen weer in volle glorie aan de boorden van de Oudegaaster Brekken. Het is de grootste achtkantige molen van Nederland en is bedekt met leipannen. Met zijn vlucht van 15.50 m is het tevens de grootste spinnenkopmolen van Friesland.

Iets verder komen we bij Zijp Zet (Syp Set), de toegangspoort van de Brekken naar de poelen. We komen nu in een gebied dat vroeger Sandfirderrijp werd genoemd, door velen werd dit gebied aan de overkant van de Brekken gezocht, in de omgeving van het dorp Sandfirden.

Bij Zijp Zet gaan we rechtsaf, onder de spoorlijn door, richting Greonterp, De Rijp. De tunnel onder het spoor is er nog maar sinds april 2006, sindsdien maken veel mensen gebruik van deze nieuwe route.Voor mensen met een skootmobiel vormt de tunnel echter een moeilijk te nemen hindernis.Via Vinea Blauhusterpôlle, de zeilschool op de Rijp 4 komen we op een T-sprong, rechts gaat naar Greonterp maar wij gaan naar links waar de boerderijen de Grote en Kleine Rijp zijn gelegen, in de bocht de Kleine Ryp en daarachter de Grote Ryp, ver weg van de bewoonde wereld.

Greonterp de Rijp 5:

De Rijp 5

Op deze boerderij waar nu de familie Ludema-van der Weij woont, bracht de dichter en schilder Gerben Rijpma (1878-1963) een groot gedeelte van zijn jeugd door, hij werd geboren “de Pôle”, nu een recreatieboerderij vlakbij Westhem de Kat 18. Zijn werk gaat voor een groot deel over deze omgeving en zijn latere verblijfplaats aan de Oudegaaster Brekken. In 2001 is in Blauwhuis de “Stifting Gerben Rypma” opgericht die tot doel heeft zijn nalatenschap te behouden. Ter gelegenheid van een tentoonstelling in 2003 te Blauwhuis verscheen de CD “Oan ‘e Brek in dei” (Een dag aan de Brekken) van Tsjêbbe Hettinga, het lange gedicht op de CD vond zijn oorsprong in het leven en werk van Gerben Rijpma en werd gemaakt op verzoek van de “Stifting Gerben Rypma”.

Greonterp de Grote Rijp de Rijp 6:

Grote Rijp

De Grote Rijp, de Rijp nr. 6 is thans een Boeddhistisch centrum tot een tijdje geleden onder leiding van de inmiddels overleden Oeberius Kapteijn, daarvoor woonde hier Ids Jorna (1923-1987) en Marie van der Wal.
Rond 1928 boerde hier Taeke Baukes Rijpma (1900-1993) gehuwd met Geeske Petrus de Vries (1896-1978). Eerder was hier boer Douwe Mebius Hettinga (1857-1936) gehuwd met Stientje Annes Kooiker (1858-1910) die hier na hun huwelijk in 1881 kwamen wonen. Douwe was hier tot 1921 boer. Vóór Douwe boerden zijn ouders op deze boerderij: Mebius Klazes Hettinga (1831-1905) en Trijntje Douwes Nop (1833-1905).

In 1921 stond in het Fries Landbouwblad een advertentie waarin aangekondigd werd dat “De Groote Rijp” op 31-01-1921 in het logement Wijbenga te Blauwhuis finaal verkocht zou worden: eene uitmuntend vruchtbare sate en landen met Boerenhuizinge, Hieminge, Watermolen en beste Weilanden, geheel aan één kavel gelegen onder Sandfirden, groot 35 hectaren, 52 aren en 20 centiaren. Vrij van erfdienstbaarheden en in gebruik bij de mede-eigenaar de heer D. Hettinga en te aanvaarden 05-03-1921 resp.12-05-1921. Voor de 16 kavels was voor de finale verkoop reeds fl. 98.130,45 geboden.

We gaan nu verder richting de Kleine Rijp en zien rechts van de weg:

Greonterp de Kleine Rijp, de Rijp 7.

Kleine Rijp

foto uit: Van der Meulen en Hiemstra Oldeclooster door G.J. Hoekstra.

Hier woont Gradus IJpma gehuwd geweest met Anny Galama (1954-2004), dochter van Haije Galama en Minke Hettinga. Hiervoor boerde Gradus hier samen met zijn broer Jaap, Jaap vertrok in 1988 naar de Rijp 3, daarvoor woonden hier hun ouders, Evert IJpma (1904-1993) gehuwd met Francisca Witteveen (1913-1994) en Evert zijn broer Assuerus IJpma (1905-2002) gehuwd met Cecilia Ketelaar (1907-2002), Assuerus en Cecilia verhuisden kort na de oorlog naar de Rigedijk in Oudega W., een boerderij van Johannes Hettinga (zie Heeg route).
De Rijp 7, ook wel de Kleine Rijp genoemd, kwam in de familie via IJep Everts IJpma (1858-1942) die in 1901 trouwde met Wijnofrida Hendriks Bonekamp (1866-1942), dochter van Hendrik Hendriks Bonekamp en Grietje Klazes Hettinga en weduwe van Assuerus Johannes Terwisscha van Scheltinga (1863-1894). Het adres was in die tijd Sandfirden 19, in mei 1937 vertrokken IJep en Wijnofrida naar Westhem 68 en dat is het Theresiahuis te Blauwhuis.
Vóór Yeb en Wijnofrida woonden hier Klaas Hendriks Bonekamp (1856-1933), zoon van Hendrik Hendriks Bonekamp en Grietje Klazes Hettinga, gehuwd met Appolonia Johannes Terwisscha van Scheltinga ( 1859-1937). De boerderij werd op 15-10-1876 gekocht door Hendrik Hendriks Bonekamp uit de bezittingen van Grietje Klazes haar vader, Klaas Klazes Hettinga (1805-1876) en Akke Mebius Brandsma (1804-1886).
De boerderij van weleer is vervangen door een woonhuis met ligbox.

Greonterp, De Rijp 8.

De Rijp 8

Deze boerderij is vanaf ongeveer 1990 geen agrarisch bedrijf meer. In 1965 is de boerderij gekocht door Johannes IJdema van de Rijp nr. 2 en boerde hun zoon Sjoerd hier. Kort daarna, in juni 1966 isde boerderij geheel afgebrand en herbouwd tot wat het nu is, een bungalow met ligboxenstal. Nu woont de familie Brouwer hier.

Van 1928 tot mei 1965 was de familie Wiersma hier boer, eerst Hinne Sijbolts Wiersma (1879-1952) en zijn vrouw Sietske Wiebes Lootsma ( 1883-1938), daarna Wiebe Hinnes Wiersma (1911-2001) en Janke Brouwer.
Vanaf 1881 waren Minze Sijbolts de Boer (1834-1917) en Uilkje Jans Schuurmans (1836-1896) en hun erfgenamen de eigenaars van deze boerderij van 25 ha, daarvoor gedeeltelijk eigenaar en pachter.
In een vroegere periode boerde Freerk Sikkes Sikkema hier tot zijn overlijden in 1854.

Greonterp de Rijp 9 (de Tempel).

De Tempel

Hier wonen sinds kort Simon en IJteke Bakker, daarvoor Ronald van Egmond (papegaaien fokker en tatoeëerder in Amsterdam). Het is nu een woonboerderij.
Hiervóór woonde hier de laatste boer, de ongehuwde Bonne Postma (1915-1994), opvolger van zijn ouders Obe Sjoerds Postma (1873-1961) gehuwd met Sjuttje Sjoerds IJdema (1875-1934), dochter van Sjoerd IJdema en Grietje Hettinga. Obe en Sjuttje hadden een groot gezin, 14 kinderen, voordat ze op de Tempel kwamen waren ze vanaf hun huwelijk in 1901 boer op de boerderij te Kubaard van Obe zijn vader Sjoerd Sjoerds Postma (o.a. gehuwd met Tjerkje Obes IJpma). Rond 1916 zijn ze naar de Tempel Sandfirden 21 verhuisd. Van 1927 tot 1939 woonden Obe en Sjuttje op Bloemkamp bij Hartwerd, Oldeclooster 6, waar Sjuttje in 1934 overleed. Obe kwam op 30-05-1939 weer terug op de Tempel. In deze periode had hij dus 2 boerderijen. Op 01-11-1949 verandert het adres in Sandfirden 19.
Hendrik Franzes Kramer (1858-1952) die van 1926 tot 1952 aan de Troelstraweg nr.3 te Leeuwarden woonde en gehuwd met 1: Geertruida Acronius Hettinga (1861-1896) en 2: Tjitske Johannes Dijkstra (1863-1921), weduwe van Hijltje Popkes van der Weij (1864-1914) was hier boer tot 1916 waarna hij na zijn 2e huwelijk in 1916 naar Fokkemaoord te Gaast vertrok, de boerderij van Tjitske en Hijltje.
Tot de nalatenschap van Mebius Hendriks Brandsma (1771-1827) en Trijntje Jarichs Rijpma (1772-1848) - velen van ons hebben dit echtpaar als voorouders - hoorde ook deze boerderij van 18 bunders. Daarnaast hadden ze ook nog een boerderij te Greonterp, deze was 36 bunders groot, en eentje van 31 bunders te Sandfirderrijp. In 1821 kocht Mebius voor zijn zoon Hendrik (de grootvader van Pater Titus Brandsma) ook nog een boerderij te Ugoklooster bij Bolsward.
De Tempel werd eerder bewoond door Klaas Klazes Hettinga (1857-1915) en zijn echtgenotes Hendrina Sikkes Minnema (1862-1883) en Elizabeth Meinzes Rijpkema (1862-1937). Harmen Feddes van der Werf (1870-1955) gehuwd met Marijke Jozefs Siemonsma (1875-1939) heeft hier ook nog een tijdje gewoond, daarna kwam bovengenoemde Obe Sjoerds Postma op de Tempel.

We nemen nu dezelfde weg terug en gaan bij de T-sprong
linksaf naar de Greonterp.

De eerste boerderij aan de rechterkant van de weg, is de Vliethoeve, ongetwijfeld heeft deze boerderij zijn naam te danken aan de achter de boerderij gelegen poel Het Vliet.

Greonterp De Vliethoeve de Rijp 1.

Vliethoeve

Hier woont sinds 1979 Boukje Landman, dochter van Mebius en Trees Landman-Galama en kleindochter van Jan Tjittes Landman en Catharina Monica Douwes Hettinga. Zij trouwde in 1979 met Harm IJdema, zoon van de vorige bewoners: Herman Sjoerd IJdema (1911-1988) en Jule Flapper (1915) die hier vanaf hun huwelijk op 20-07-1940 boerden. Herman was op de Vliethoeve geboren als jongste zoon van Harmen Sjoerds IJdema (1869-1942) en Minke Jacobs Galama (1872-1956), Minke was een zus van Elisabeth Jacobs Galama gehuwd met Paulus Acronius Hettinga en een halfzus van Durk Jacobs Galama gehuwd met Grietje Sikkes Hettinga. Harmen en Minke vertrokken op 27-07-1940 naar Westhem 45, de Rijp 1 was toen Greonterp 7. Een leuk detail over Harmen en Minke: de oudste 3 kinderen werden alle 3 op 31 maart geboren, in 1896, 1897 en 1898. Harmen Sjoerds Ydema was geboren op de “Grutte Bratte” te Idzega, het tegenwoordige adres van deze boerderij is Heeg, de Burd 1, zie de Heeg route. Hij was een zoon van Sjoerd Harmens IJdema (1830-1875) en Grietje Jacobs Hettinga (1835-1909) die in 1873 van Idzega naar deze boerderij de Vliethoeve verhuisden als opvolgers van Sikke Jacobs Hettinga (1844-1930). In 1866 werd deze boerderij, groot bijna 19 hectare gekocht van Pieter en Popke Joukes van der Weij voor de prijs van fl. 33.500,00. De kopers waren Sjoerd Harmens IJdema, Klaas Jacobs Hettinga en Klaas Klazes Hettinga.

De grote boerderij ruil van 1873

Grietje Jacobs Hettinga (1835-1909) en Sjoerd Harmens IJdema (1830-1875) verhuisden van Idzega Burd nr. 1 naar de vliethoeve in Greonterp.
Trijntje Jacobs Hettinga (1849-1921) en Meije Jans Westendorp (1849-1879) verhuisden van Idzega Burd nr. 3 naar Greonterp.
Sikke Jacobs Hettinga (1844-1930) en Pietje Sjoerds Brattinga (1852-1927) verhuisden van Greonterp naar Idzega Burd nr. 1, de “Grutte Bratte”.
Klaas Jacobs Hettinga (1840-1886) en Jantje Jacobs de Boer (1850-1911) verhuisden van Greonterp naar Idzega Burd nr. 3, de “Lytse Bratte”.

Grietje, Trijntje, Sikke en Klaas waren kinderen van Jacob Klazes Hettinga (1813-1850) en Andrieske Mebius Brandsma (1812-1850), beide ouders overleden vlak na elkaar op nog jonge leeftijd. Hun voogd werd Klaas Klazes Hettinga, waarschijnlijk is het mede aan hem te danken dat er in 1873 4 boerderijen te verdelen waren. Op 05-04-1873 wordt bij notaris Ids Johannes Verwer te Bolsward de onverdeelde boedel beschreven en verdeeld, het gaat om de ”kleine en grote Bratte” te Heeg en de zogenaamde “oude en nieuwe plaats” te Greonterp.
Voorafgaande aan deze beschrijving en vastlegging bij de notaris hebben de twee broers en twee zussen om deze 4 boerderijen geloot, zo blijkt uit diverse bronnen (o.a. Grietje Sikkes Hettinga (1891-1987) en Tjeerd Huites van der Zee (1901-1974)). Het lijkt ook de eerlijkste manier om tot een goede verdeling te komen, de consequentie was echter wel dat iedereen zijn boerderij moest verlaten en op een andere diende verder gaan. En als er verhuisd werd naar een boerderij die meer waard was moest er worden bijbetaald.

Greonterp de Rijp 2:

Johannes Harmens IJdema (1906-1992), kleinzoon van Sjoerd Harmens IJdema (1830-1875) en Grietje Jacobs Hettinga (1835-1909), gehuwd met Gatske Landman (1917-2000) woonde vanaf 1951 tot 1976 op de Rijp nr. 2 (betonpad, links van de weg), opgevolgd door hun zoon Tjitte (1946-2006) en Sietske Ettema. Voor Johannes IJdema woonde hier lange tijd de familie Witteveen, Tjebbe Jozefs Witteveen (1813-1862) en diens 2 echtgenotes 1) Trijntje Thomas Sijmonsma en 2) Lijsbeth Jittes Flapper, daarna hun zoon Jitte Tjebbes Witteveen (1846-1939) die de boerderij en de landerijen schonk aan het RK Armbestuur van Blauwhuis.

We fietsen verder richting Greonterp en zien rechts van de weg de boerderij met 2 grote ligboxen:

Greonterp Doarpswei 3.

Greonterp

foto uit: Galema / Galama familieboek.

Greonterp

Hans en Trees Galema-Rijpma wonen nu op de doarpswei 3, ze zijn de opvolgers van Hans zijn ouders Jan Hubertus Galema (1896-1979) in 1932 gehuwd met Alida Johannes Bouma (1907-1963) die na hun huwelijk op Greonterp 7 gingen wonen, daarna enkele jaren op nr.23b, maar vanaf 12-05-1936 woonden ze weer te Greonterp nr. 7/8. Op 3 october vond een vernummering plaats, het adres werd toen Greonterp Dorpsweg 11. Dochter Anna Galema (1933-2004) groeide hier op en trouwde met Michiel Hettinga van it Heidenskip, zie hiervoor de Workum-route.
Daarvoor boerden hier Hubertus Jans Galema (1862-1931) en diens echtgenote Sieuwke Sjoerds IJdema (1866-1949), dochter van Sjoerd Harmens IJdema en Grietje Jacobs Hettinga. Het adres was in 1931 Greonterp 23b, van 1933 tot 1941 woonde Sieuwke te Greonterp nr. 7/8, op 14 october werd ze ingeschreven op het adres Westhem 68, het Theresiahuis te Blauwhuis.
Het is ook de boerderij van Jacob Klazes Hettinga (1813-1850) en Andrieske Mebius Brandsma (1812-1850). De boerderij is in 1850 ongeveer 35 bunders groot. Andrieske overleed een maand na haar man. Tot 1873 boerden hier Klaas Jacobs Hettinga (1840-1886) en Jantje Jacobs de Boer (1850-1911).Vanaf 1873 is de boerderij van Trijntje Jacobs Hettinga (1849-1921) en Meije Jans Westendorp (1849-1879) toen ze verhuisden van Idzega naar Greonterp. Meije overleed in 1879 te Greonterp, Trijntje in 1921 te Rosmalen.
Mebius Hendriks Brandsma (1771-1827) en Trijntje Jarichs Rijpma (1772-1848), de ouders van Andrieske Mebius Brandsma, hebben hier misschien ook wel gewoond.

Als aanvulling volgen hier nog twee advertenties en een uitreksel van een geboorteakte:

Greonterp, den 5 September 1850. Heden overleed mijn waarde Man Jakob K.Hettinga, na voorzien te zijn van de Sacramenten der stervenden, in den ouderdom van ruim 37 jaren; eene hevige zenuwzinkenziekte van vier weken maakte een einde aan zijn leven; mij nalatende 5 nog jonge Kinderen, waarvan eenige hun verlies noch niet kunnen beseffen. Ruim zestien jaren mogt ik met hem in een genoegelijken echt doorbrengen.
Hoe zwaar mij en zijn hoogbejaarde Vader dit verlies treft, zullen die geene eenigzins kunnen beseffen, die de overledene van nabij gekend hebben. De hoop van een zalig wederzien, is eenigen troost in onze smart. A.M. Brandsma, Wed. J.K. Hettinga.

Bij vonnis van de Arrondissements-Rechtbank te Leeuwarden van 5 maart 1908 is ten verzoeke van Sikke Jacobs Hettinga, landbouwer wonende te Idzega, op grond van krankzinnigheid, onder curateele gesteld zijne zuster Trijntje Hettinga, weduwe Meije Jans Westendorp, laatst gewoond hebbende te Franeker, doch thans verpleegd wordende in het krankzinnigengesticht “Coudewater” te Rosmalen. De procureur van den verzoeker, mr. P.C. Andreae.
Geboorteakte Wonseradeel, 1875
Aangiftedatum 15 mei 1875, blad nr. 45 Sjuttje Ydema, geboren 14 mei 1875 Dochter van Sjoerd Ydema en Grietje Hettinga
Deze geboorteakte werd aangegeven
door Meye Westendorp omdat de vader overleden is op 25 februari 1875.

Greonterp Doarpswei 16:

Greonterp Greonterp

Tegenover nr. 3 woonde van 1964 tot 1971 op nr. 34/36 de schrijver Gerard Reve (ook wel Gerard Kornelis van het Reve) in de dubbele arbeiderswoning ‘’Huize het Gras’’, naar Jesaja 40 vers 8. Het gras verdort, de bloem valt af, maar het woord van onze God houdt eeuwig stand). Hij woonde hier samen met zijn toenmalige vriend Willem Bruno van Albada (Teigetje) en in een later stadium kwam Henk van Manen (Woelrat) er ook wonen. Hier te Greonterp schreef hij het veelgeprezen Nader tot U. Gerard Reve overleed op 8 april 2006 in Zulte te Belgie en werd daar ook begraven, Greonterp wordt dus geen bedevaartsplaats.

Greonterp Doarpswei de klokkentoren en begraafplaats:

Links van de weg zien we de in 1998/1999 gerestaureerde klokkentoren, eigendom van de Stichting Klokketoren Greonterp, gebouwd op de begraafplaats van weleer van Greonterp, op de plaats waar ooit het kerkje stond. De 15e eeuwse klok, afkomstig van deze tot 1751 in gebruik geweest zijnde kerk, werd in 1812 in de nieuw gebouwde klokkentoren geplaatst. Op de klok lezen we: Hoor als ik wordt geluid, ik roep van de vreugden van het leven.
Op de begraafplaats bevindt zich nog één grafsteen, toebehorend aan de te Westhem overleden Johannes Bootsma, geboren te Franeker, pastoor te Blauwhuis van 1810 tot 1838, zoon van Doede Bootsma en Akke Jans. Opschrift op de grafsteen:

Greonterp Greonterp

“Hier rust het stoffelijk overschot van wijlen Johannes Bootsma, laatstelijk priester, geb. 8.3 1774, was eind 1810 herder bij de gemeente en kerk te Blauwhuis. Volijverig in de dienst des Heeren, mogt hij alhier diep geeerbiedigd en teederlijk bemind door ’n voorbeeldige wandel onder mateloos lijden voor eeuwig gelouterd, met echt Christelijke gelatenheid volkomen onderworpen en nimmer bezweken geduld, door leer en voorbeeld stichtend, tot op het uur van zijn ontbinding. De dood nam de brave op den 2.4.1838 uit het midden zijner om zijn gemis treurende gemeente, die in sombere rouw, aan zijn nagedachtenis deze steen toewijde. Zijn asch ruste in zalige Vrede.”

Greonterp hoorde tot 01-01-1984 bij de gemeente Wonseradeel, daarna hoort Greonterp door de gemeentelijke herindeling bij Wymbritseradeel.

Blauwhuis van der Looswei 4:

Sinds 07-06-1921 werd deze lagere school officieel in gebruik genomen. Veel Hettinga kinderen zullen deze RK St. Gregorius school bezocht hebben.

Blauwhuis tegenover Teatskehûs en de Freonskip:

Blauwhuis Blauwhuis

Sinds 24-08-1991 staat hier een beeld van een fries veulen “ Fôle fan Frysk hynder, gemaakt door de grafisch kunstenaar Maria van Everdingen (1913-1985), ze woonde vanaf 1965 te Loënga. In verscheidene plaatsen in Friesland en daarbuiten kun je werk van haar tegenkomen, het standbeeld van Gerbrandy in het centrum van Sneek is daar een mooi voorbeeld van.

Teatskehûs:

St.Theresiahuis

Het oorsponkelijke St.Theresiahuis (foto website http://www.blauhus.nl)

Het Theresiagesticht is van 1904, ontworpen door Nicolaas Molenaar uit Den Haag. In 1971 werd een geheel nieuw verzorgingscentrum gebouwd, vanaf die tijd heet het: woonzorgcentrum Teatskehûs, genoemd naar Taetske Lolkema (1842-1913) echtgenote van Gerben Rientses van der Weij (1833-1909). Het had tot 2007 75 kamers, binnenkort zijn er – de regering kiest voor kleine woonvormen - nog 25 kamers en 16 aanleunwoningen. Er is inmiddels begonnen met afbraak (en op 09-06-2007 wellicht herbouw) van het Teatskehûs. Het architectenbureau Alberts en Van Huut zorgt voor het nieuwe ontwerp, deze architecten zijn ook bekend van het organisch vormgegeven gebouw van de Gasunie dat je ziet bij binnenkomst van Groningen, komende van Drachten, vlakbij Groningen staat een ander gebouw van dit architectenbureau: museum de Buitenplaats te Eelde.

Blauwhuis de Freonskip.

Freonskip Freonskip

foto van schilderij: website Freonskip

In het midden van de jaren 70 hoorde de bovenzaal van de Freonskip tot het verleden, sinds die tijd is er eenruime zaal achter het café. Voordat de familie de Wolff met het café begon, was het van Teake Witteveen.

Bron en adres voor correcties en/of aanvullingen mbt dit derde concept:

Maikel Galama, Dwarsnoard 3, 8711 AP Workum
E-mail: maikelgalama@hotmail.com
Telefoon: 0515 - 85.79.22

 

  terug naar boven

 

 

 

© Hettinga Stichting website d.d. 5 nov.2006.
Niets van deze website mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband, elektronisch of op welke wijze dan ook en evenmin in retrieval system worden opgeslagen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de Hettinga Stichting.